Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu

Teatr » Historia

Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu powstał 1 stycznia 1975 roku. Zawodowy polski teatr działał w Opolu od 1945 roku: jako Teatr Miejski im. Juliusza Słowackiego dał pierwszą premierę (Zemsta Aleksandra Fredry) 7 października. Na początku 1949 roku oddano przebudowany gmach teatru z widownią na 450 miejsc, z profesjonalnie urządzoną sceną, garderobami i zapleczem. Od 1 I 1950 zmieniono nazwę na Państwowy Teatr Ziemi Opolskiej (PTZO). W 1958 roku grupa "zbuntowanych" aktorów założyła Teatr 13 Rzędów, rok później objęty przez Jerzego Grotowskiego, wyrzucony z Opola do Wrocławia w połowie lat sześćdziesiątych. Tymczasem w 1960 roku PTZO przeniesiono ze względów pożarowych do nowego budynku teatru lalkowego (w starym gmachu, po remoncie, znalazła swą siedzibę Filharmonia Opolska). W listopadzie 1965 roku na ówczesnym Placu Lenina wmurowano kamień węgielny pod nowy Teatr. (Plac miał już swą teatralną tradycję - pozostałości fundamentów Kulturhausu, którego konstrukcję Niemcy zaczęli i przerwali w 1939 roku).
Po ponad dziewięciu latach budowy oddano najnowocześniejszy i trzeci, co do wielkości gmach teatralny w Polsce:

powierzchnia - prawie 8 500 m2,
kubatura - około 65 000 m3,
wysokość 31 m, plus 4 m fundamentów,
maksymalna długość budynku 84 m,
szerokość - 57 m.

Otwarcie nowego Teatru im. Jana Kochanowskiego nastąpiło nieco ponad trzy tygodnie po nadaniu mu tego imienia, 23 stycznia 1975 (premiera "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego, reż. Stanisław Brejdygant). Od lutego Teatr objął Bogdan Hussakowski, który przejął go po Mariuszu Dmochowskim. Od sezonu 1979/80 Teatrem kierował Bohdan Cybulski, od 1982/83 - Wojciech Zeidler. Potem od 1987/88 Maciej Korwin, dalej od 1990/91 Leszek Kodrzycki i Szczepan Szczykno, od sezonu 1992/93 Jan Feusette, którego od 1996/97 zastąpił Adam Sroka. Od 1999/2000 funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego sprawował Bartosz Zaczykiewicz.

Od sezonu 2007/2008 dyrektorem naczelnym i artystycznym jest Tomasz Konina.

W 1993 roku zespół lalkowy Teatru im. Jana Kochanowskiego został przekształcony w niezależny Opolski Teatr Lalki i Aktora im. Alojzego Smolki.
Teatr im. Jana Kochanowskiego, oprócz swoich rozmiarów, znany jest z organizacji jednego z największych festiwali teatralnych w Polsce - Opolskie Konfrontacje Teatralne "Klasyka Polska", które odbywają się corocznie od powstania Teatru (jedyna przerwa nastąpiła w 1992 roku). Konfrontacje goszczą najlepsze spektakle z całego kraju, które rywalizują o Grand Prix i szereg nagród dla twórców i aktorów.

Z "Kochanowskim" było związanych wielu znakomitych ludzi teatru, m.in.:
Tadeusz Nyczek, Lidia i Jerzy Skarżyńscy, Giovanni Pampiglione, Jan Polewka, Czesław Niemen, Krzysztof Szwajgier, Jerzy Goliński, Jan Kanty Pawluśkiewicz, Walery Fokin, Marcin Jarnuszkiewicz, Zofia de Ines, Urszula Kenar, Andrzej Mleczko, Jan Banucha, Jerzy Satanowski, Tadeusz Woźniak, Mikołaj Grabowski, Magdalena Raszewska, Eugeniusz Korin, Zygmunt Konieczny, Adam Kilian, Andrzej Zarycki, Jarosław Kilian, Zbigniew Brzoza, Julia Wernio, Agnieszka Glińska, Jan Szurmiej i inni.
Teatr im. Jana Kochanowskiego do dziś jest jednym z najciekawszych obiektów teatralnych w Polsce. Jego wyposażenie techniczne jest niemalże równorzędne z aparaturą jaka jest w posiadaniu Teatru Narodowego w Warszawie oraz Teatru Wielkiego w Łodzi.

Opolski Teatr posiada trzy sceny:

Duża Scena: 577 miejsc, 15 m szerokości, 8 m wysokości (do stropu technicznego 18,5 m), 22 m głębokości (wraz z zasceniem 30 m !!!). Ogromne boczne kieszenie oddzielone żelaznymi kurtynami, obszerne zascenie i magazyn wysokich dekoracji, połączony z windą mogącą przetransportować średniej wielkości samochód ciężarowy. Teatr posiada bardzo dużą scenę obrotową, tzw. obrotówkę o 13 m średnicy z wbudowanymi w nią czterema ogromnymi zapadniami o skoku ponad 5 m, poruszanymi niezależnie od ruchu obrotówki, co jest ewenementem na skalę europejską. Ponadto powierzchnie zapadni można ustawić skosem pod kątem do 15 stopni. Proscenium zajmuje mechanicznie opuszczany dwuczęściowy orkiestron.
Mała Scena (amfiteatralna): ma kształt trapezu (12x10m), otoczona z trzech stron stromą widownią na 193 miejsca.
Scena na Parterze (studyjna), tzw. "bunkier": 9,5x8m, w pełni mobilna widownia na 80 osób, umożliwiająca dowolne kształtowanie przestrzeni i zapewniająca bliski kontakt z publicznością.

W Teatrze produkuje się dekoracje, szyje kostiumy, wykonuje peruki. Działają pracownie: krawiecka damska i męska, stolarska, ślusarska, malarska, modelatorska, tapicerska, perukarska, oświetleniowa i akustyczna (z niewielkim studiem nagraniowym). Ponad pięćset premier, kilka tysięcy nazwisk - aktorów, reżyserów, scenografów, kompozytorów, choreografów, ludzi piszących o teatrze i dla teatru; wypełnione po sufit archiwum sztuk, druków, wydawnictw, fotografii, recenzji; ściany długich korytarzy ozdobione afiszami, plakatami, fotokasetonami - tak w lakonicznym wyliczeniu prezentuje się z górą pół wieku twórczego istnienia sceny dramatycznej w Opolu.